Suami je bio učenik Harry Harlowa koji je bio jedan od najutjecajnijih naučnika na polju ljudskog ponašanja u 20om vijeku. Kad je Harlow počeo svoja istraživanja 1930, nauka o razvoju djece je bila dominirana surovom mehaničkom teorijom. Pristalice mehaničke teorije su proglasile majčinu ljubav opasnim instrumentom. Oni su savjetovali roditelje da ostave bebu da plače sama u krevetcu dok se ne umori pa zaspi, da nikad ne nosaju bebe, da ih poljube samo ponekad i to u čelo. Majka nije smijela da bude izvor ljubavi i podrške već neko ko je tu da skulptulira ponašanje djeteta.
Nakon niza eksperimenata sa majmunima, Harlow se odrekao mehaničke teorije. Njegov famozni eksperiment sa bebama Rhesus Majmuna je pokazao, da beba koja je rasla sama ili samo s vršnjacima, počinje da se veže uz krpene lutke koje su im služile kao zamjena za majku. Pored krpenih lutaka, majmuni su imali žicane lutke koje su omogućavale pristup hrani ali koje su majmunčići ignorisali. Bebe majmuni su željeli nešto ili nekoga s kim bi mogli da se vežu i nedostatak fizičke, emocionalne i socijalne veze je uzrokovao skoro potpunu disfunkcionalnost. 1950 je taj eksperiment istakao važnost bogate,
tople veze izmedju roditelja i djece i sretnog djetinjstva, sto je danas dominantna teorija o kojoj su napisane bezbrojne knjige o odgoju djece.
Nakon što je Suomi preuzeo Harlowu laboratoriju kao 28 godisnje čudo od djeteta, on je produbio i proširio Harlowe eksperimente. Sad Suami ne istražuje samo ponašanje majmuna već i njihovu genetiku tražeći gene koji uzrokuju određena ponašanja. Njegova kolonija majmuna živi u okolini koja perfektno reflektira prirodnu okolinu ovih majmuna tako da Suomi može da se fokusira ne samo na odnose između majke i djeteta vec i na familiju i socijalnu okolinu koja utiče na njih i koja ih definiše.”Život u koloniji majmuna je veoma komplikovan” rekao je Suami. “Majmuni moraju da nauče kako da napreduju u socijalnom sistemu koji je pun nijansi i u kome vlada hijerarhija. Oni koji uspiju da nauče pravila ponašanja uspjevaju, oni koji ne uspiju, nestaju.”
Rhesus Majmuni žive 20 godina i sazrijevaju sa 4-5. To je slično ljudskom životu pomnoženo sa 4. 1 godinu star Rhesus Majmun je kao 4 godine staro dijete. 4 godine star majmun je kao 16 godina star tinejdzer i tako dalje. Ženka obicno rađa godišnje, počevši sa 4-om godinom starosti. Iako majmuni imaju seksualne odnose u toku cijele godine, ženke su plodne samo par mjeseci. Pošto plodnost ženki nastupa u isto vrijeme za sve, kolonija proizvede grupu beba u isto vrijeme tako da te bebe rastu zajedno.
Prvi mjesec nakon rođenja, majke drze bebe uzase ili u blizini dohvata. Dvosedmicna beba počinje već da istražuje, najprije par koraka od majke. Ti izleti postaju vremenom sve češći, duži i sve dalje od majke sledećih 6-7 mjeseci. Rijetko će majmunska beba da odluta bez da je dovoljno blizu da je majka vidi ili čuje. Ukoliko se mladi majmunčić uplaši, bježat će majci. Još češće majka primjeti opasnost i sama povuče dijete sebi.
Kad majmun navrši 8 mjeseci- što je Rhesus obdanište – majčino vrijeme za novo parenje je stiglo. Očekujući rođenje nove bebe, majka počinje da dozvoljava djetetu da provodi sve više vremena sa svojim rođacima, starijom braćom i sestrama s majčine strane, uz poneku posjetu članova iz drugih familija u gupi. Familija, prijatelji i saveznici osiguravaju zaštitu jedni dugima ako zatreba.
Ženke majmuni će ostati u familiji do kraja života. Mužjaci, moraju da napuste grupu, često pod pritiskom ženki koje počinju da ih tretiraju sve odbojnije i grublje – pogotovu kad navrše 4-5 godina, što je slično starosti 16-20 za ljude. Mužjak će najprije da se priključi grupi mužjaka koji žive sami za sebe kao gang. Nakon par mjeseci do godine dana boravka u muškoj grupi, mužjak napušta gang jer mora da nađe načina da se milom ili silom ubaci u novu familiju. Ukoliko mu uspije, on postaje jedan od nekoliko mužjaka kojima je dozvoljeno da služe grupi ženki u novoj familiji kao društvo, seksualni partner i zaštita. Samo polovina mužjaka uspije da se probije do tog stepena.
Vrijeme prelaska iz familije u kojoj su rođeni do vlastite familije je vrijeme kad su mladi mužjaci izloženi napadima drugih mužjaka, napadima sa strane neprijateljskih gangova, napadima sa strane novih članova ukoliko naprave grešku, i napadima svake vrste ukoliko se nađu izvan zaštite grupe, bilo familije ili muške grupe. Mnogi izgube život u toj prelaznoj fazi.
Suomi je veoma brzo identifikovao dva tipa majmuna koji su imali najviše problema u prelaznom periodu. Jedna grupa, koju je Suomi nazvao depresivnom ili neurotičnom majmunima obuhvata 20% članova svake generacije. Muška djeca iz te grupe su rijetko kao bebe napuštale majčinu blizinu. Kao odrasli su ostali strašivi, povučeni i oprezni. Njihov krug prijatelja i saveznika je bio uži od normalnog.
Druga grupa, uglavnom muškaraca, Suomi je nazvao “bully” što u slobodnom prevodu znaci nasilnik: ti majmuni su bili posebno i generalno agresivni. Ta grupa je bila zastupljena u 5 do 10 procenata u svakoj generaciji.
Rhesus Majmuni su inače poprilično agresivna vrsta od djetinjstva pa nadalje. Njihovo igranje je hrvanje i valjanje. Ali, bez da neko bude povrijedjen – osim kad se umiješaju agresivni. Oni su ti koji rade gluposti koje drugi majmuni znaju da ne smiju da se rade. Oni se upuštaju u bitke sa dominantnim mužjacima. Upadaju u prostor između majki i njihove djece. Nemaju pojma kako da odmjere stepen dozvoljene agresivnosti niti znaju kako da čitaju znakove koji im se šalju onda kad pređu granicu. Svaki konflikt u kome se nađu eskalira. Apsolutno im nedostaje majmunska samo kontrola.
Suomi recimo ima “koktel” test. Suami im s vremena na vrijeme da pristup neograničenim neutralnnim alkoholnim pićima za pun sat vremena. Većina majmuna popiju 3-4 pića i stane. Agresivni majmuni piju dok ne padnu.
Neurotični i agresivni majmuni se susretnu u kasnijem životu sa dosta različitim sudbinama. Neurotični majmuni sporije odrastaju ali završe manje više dobro. Ženke postanu nervozne majke, i kakvu će djecu podići zavisi od grupe u kojoj žive. Ukoliko je grupa solidna, djeca ce biti manje više normalna; ukoliko je grupa nestabilna, djeca će postati nervozna kao i njihova majka. Muški neurotičari u međuvremenu ostaju sa majčinom familijom mnogo duže nego što je normalno- i do 8 godina (32 ljudske godine). To im je dozvoljeno jer ne prave probleme. Produženi ostanak s majčinom familijom daje im više vremena da se očeliče, da steknu socijalnu zrelost. Kad konačno napuste, dodatno sazrijevanje im to daje prednost nad mlađim mužjacima.
Ovi majmuni rijetko uspiju da se izbore za pravo prvenstva parenja, rijetko se popnu visoko na ljestvicama majmunske hijerarhije, i njihov niski status u familiji je potencijalni rizik sam po sebi. Ali, kako god bijedno to izgledalo, ipak ako ništa ovi mužjaci ne umru mladi, uspiju da prežive i da eventualno oplode koju ženku produžujući svoju vlastitu varijantu.
Agresivni majmuni prolaze puno, puno gore. Kao bebe i mladi oni rijetko imaju prijatelje. Do 2-3 godine života, njihova ekstremna agresivnost uzrokuje revolt ženki koje ih jednostavno protjeraju. Ako je potrebno, protjerivanje uključuje silu. Nakon što ih majčina familija protjera, muški gangovi ih takođe neće. Većina ovih majmuna ne preživi do zrelosti i samo poneki uspije da se pari.
Suomi je dodatno primjetio da je svaki tip ponašanja kod majmuna je bio vezan za određeni tip majke. Agresivni majmuni su imali majke koje su bile grube, koje im nisu davale da se druže, koje su ih pretjerano kontrolisale. Neurotični majmuni su imali majke koje su bile plašljive, povučene ili nefokusirane. Nasljedstvo se moglo jasno vidjeti. Ali, koliko su te razlike zavisile od gena a koliko od načina odgoja?
Da bi našao odgovor na ovo pitanje, Suomi je napravio test. Uzeo je nervoznu bebu od nervozne majke i dao je posebno dobroj super mami. Te bebe su postale skoro potpuno normalne pod brigom dobre majke. U medjuvremenu, Dario Maestripieri sa The University of Chicago je uzeo stabilne bebe od stabilnih majki i predao ih na brigu grubim majkama. Ova kombinacija je proizvela nervozne majmune.
Lekcija je jasna. Geni imaju svoju ulogu – ali odgoj i sredina imaju ulogu koja nije ništa manje važna.
